دستگاه تولیدمثل زن زیست یازدهم (خلاصه)

دستگاه تولیدمثل زن زیست یازدهم
  زیست کنکور   زمان مطالعه 8 دقیقه  ۲۲ / ۰۱ / ۱۳۹۹
دستگاه تولیدمثل زن زیست یازدهم

وظایف دستگاه تولید مثل زنان:

  • تولید یاخته جنسی ماده (تخمک)
  • انتقال یاخته های جنسی ماده به سمت رحم
  • ایجاد شرایط مناسب برای لقاح اسپرم (زامه) و تخمک
  • حفاظت و تغذیه جنین در صورت تشکیل
  • تولید هورمون‌های جنسی زنانه (استروژن و پروژسترون)
بخش های مختلف دستگاه تولیدمثل زن زیست یازدهم

بخش های مختلف دستگاه تولیدمثل در زن:

  • تخمدان‌ها
  • رحم
  • لوله‌های رحم (فالوپ)
  • گردن رحم
  • واژن (زهراه)

تخمدان‌ها:

  • معادل بیضه‌ها در آقایان است. (غدد جنسی ماده اند.)
  • به وسیله طنابی پیوندی_عضلانی به دیواره خارجی رحم متصل اند.
  • برخلاف بیضه‌ها، درون محوطه شکم قرار دارند (کیسه بیضه خارج و پایین محوطه شکمی است.)
  • زود‌تر از بقیه دستگاه‌های بدن پیر میشوند.
  • در طول دوره جنسی دچار تغییراتی میشوند.

رحم:

اندام کیسه مانند، گلابی شکل و ماهیچه‌ای که جنین درون آن رشد و نمو می‌یابد.

لوله‌های رحم (لوله‌های فالوپ)

  • به دو لوله متصل به بخش پهن و بالای رحم گویند.
  • انتهای این لوله‌ها شیپور مانند و دارای زوائد انگشت مانند است.

گردن رحم:

  • بخش پایین رحم که باریکتر است را گویند.
  • به داخل واژن باز می‌شود.

واژن (زهراه):

  • محل ورود یاخته‌های جنسی نر (اسپرم)
  • خروج خون قاعدگی
  • خروج جنین (در زایمان طبیعی)
فولیکول تخمدان دستگاه تولید مثل زنان

انبانک (فولیکول):

هر اووسیت را یاخته‌های تغذیه کننده احاطه میکنند که به مجموعه آنها گویند.

تخریب دیواره داخلی رحم

  • ابتدا نامنظم ولی کم کم منظم میشود. (نظم آن مهم‌ترین شاخص کارکرد صحیح دستگاه تولیدمثل در زن است.)
  • معممولا در زنهای سالم بین ۴۵ تا ۵۰ سالگی متوقف میشود. (یائسگی)
مراحل تخمک زایی دستگاه تولید مثل زنان

مراحل تخمک زایی

۱.     از یاخته دولاد (دیپلوئید) و زاینده‌ای به نام مامه زا (اووگونی) از دوران جنینی شروع می‌شود و پس از شروع کاستمان (میوز)، در پروفاز۱ متوقف می‌شود.

۲.     با رسیدن به سن بلوغ، هر‌ماه در یکی از انبانک‌ها (فولیکول)، مام یاخته اولیه کاستمان را ادامه میدهد ولی دوباره متوقف می‌شود و یاخته حاصل که مام یاخته ثانویه نام دارد از تخمدان خارج میشود.

۳.     اگر زامه به آن برخورد کند، تقسیم میوز کامل میشود و لقاح آغاز می‌شود.

۴.     در صورت عدم لقاح، مام یاخته ثانویه همراه با خونریزی دوره‌ای از بدن دفع می‌شود.

تفاوت‌های اساسی تخمک زایی و زامه زایی

  1. تقسیم نامساوی سیتوپلاسم در تخمک زایی (پس از هربار تقسیم هسته در میوز یک یاخته بزرگ و یک یاخته کوچک‌تر به نام جسم قطبی به وجود می‌آید.) در حالیکه در اسپرم زایی سیتوکینز مساوی رخ می‌دهد.
  2. در تخمک زایی فقط یکی از چهار سلول با دریافت سیتوپلاسم بیشتر به تخمک تبدیل میشود و به طور معمول سه تای دیگر از بین میروند (به ندرت ممکن است زامه با جسم قطبی لقاح یابد و توده یاخته‌ای بی‌شکلی را ایجاد کند که پس از مدتی از بدن دفع می‌شود.)
  3. اسپرم زایی از دوران بلوغ آغاز می‌شود و تا آخر عمر ادامه دارد، اما تخمک زایی از دوران جنینی آغاز و تا هنگام یائسگی ادامه دارد.
اسپرم زایی دستگاه تولیدمثل مرد زیست یازدهم
تخمک زایی دستگاه تولیدمثل زن زیست یازدهم
چرخه تخمدانی دستگاه تولیدمثل زن

چرخه تخمدانی:

دارای دو مرحله است (این مراحل را هورمونهای آزادکننده LH و FSH مترشحه از هیپوتالاموس و LH و FSH مترشحه از هیپوفیز پیشین تنظیم می‌کنند.)

  1. فولیکولی (انبانکی)

از شروع بلوغ یک تخمک تا تخمک گذاری است. (از روز ۱ تا ۱۴ چرخه جنسی)

یکی از انبانکهایی که از همه رشد بیشتری داشته، چرخه تخمدانی را آغاز و ادامه می‌دهد. (FSH موجب بزرگ و بالغ شدن انبانک می‌شود.) لایه‌های یاخته‌ای این انبانک تکثیر و حجیم می‌شوند که موجب می‌‍‌‌شود:

  • شرایط رشد و نمو مام یاخته درون انبانک فراهم شود.
  • هورمون استروژن ترشح میکنند. (با رشد انبانک میزان آن افزایش می‌یابد.)

حدود روز چهاردهم، تخمک گذاری در اثر افزایش ناگهانی LH اتفاق می‌افتد. (باقی مانده فولیکول در تخمدان به صورت توده یاخته‌ای به نام جسم زرد در می‌آید.)

۲.     جسم زردی (لوتئالی)

  • از تخمک گذاری تا شروع قاعدگی بعدی است. (از روز ۱۴ تا ۲۸ چرخه جنسی)
  • حداکثر ضحامت دیواره رحم در این دوران اتفاق می‌افتد.

در صورت بارداری جسم زرد تا مدتی به فعالیت خود ادامه میدهد و با تاثیر هورمون LH بر روی آن ترشح استروژن و پروژسترون را افزایش پیدا می‌کند و با این هورمونها جدار رحم و در نتیجه جنین جایگزین شده در آن حفظ می‌شود و اگر بارداری رخ ندهد، جسم زرد در اوخر دوره جنسی تحلیل می‌رود و به جسم غیرفعال سفید تبدیل میشود که منجر به کاهش استروژن و پروژسترون در خون می‌شود، در نتیجه جدار رحم ناپایدار و تخریب می‌شود که علامت شروع دوره جنسی بعدی است.

این کلیپ بخشی کوتاه از پکیج مفهومی زیست یازدهم  است. برای تماشای کلیپ‌های بیشتر و سایر اطلاعات بر روی دکمه زیر کلیک کنید:

تنظیم هورمونی دستگاه تولیدمثل زن زیست یازدهم

تنظیم هورمونی دستگاه تولیدمثل در زن:

۱.     در ابتدا استروژن و پروژسترون کم است.

۲.     پیام به هیپوتالاموس داده می‌شود.

۳.     هورمون آزاد کننده هیپوتالاموس، بخش پیشین هیپوفیز را تحریک میکند.

۴.     افزایش ترشح هورمون LH و FSH از هیپوفیز پیشین

۵.     افزایش ترشح هورمون استروژن و پروژسترون از تخمدان

۶.     ضخیم شدن دیواره داخلی رحم (آندومتر) و آمادگی برای بارداری احتمالی

۷.     استروژن و پروژسترون با تاثیر بر هیپوتالاموس، از ترشح هورمون آزادکننده LH و FSH می‌کاهند، در نتیجه از رشد و بالغ شدن انبانکهای جدید در طول دوره جنسی جلوگیری می‌کنند. (بازخورد منفی)

۸.     در انتهای دوره کاهش میزان این هورمونها در خون، روی آندومتر رحم تاثیر می‌گذارد و استحکام آن کاهش می‌یابد و قاعدگی رخ می‌دهد.

در صورتی که نیاز به یک بسته آموزشی کامل جهت تدریس مفهومی زیست بازدهم دارید، بر روی دکمه زیر کلیک کنید:

توصیه می‌کنم به خلاصه‌های دیگه رو هم مطالعه کنید:

اگر احساس می‌کنید نکته مهمی راجع به دستگاه تولیدمثل زن زیست یازدهم جا مانده، زیر همین پست کامنت بگذارید.

    روح اله ابوالحسنی

    همیشه آرزو داشتم بعد از کنکور، رازهای موفقیتم را با دیگران به اشتراک بگذارم، آن آرزو اکنون «نکته زیست» نام دارد...

    درباره این مطلب نظر دهید !

    پرفروش‌ترین محصولات

    محصولاتی که بهترین بازخورد را داشته‌اند

    پیشنهاد ‌‌ امروز

    در این ویدئوی 35 دقیقه‌ای، 6 اصل بسیار مهم را در مطالعه زیست توضیح داده‌ام؛ اصولی که من و سایر رتبه‌های برتر از آن استفاده میکنیم.

    مشاهده