گوارش و جذب مواد زیست دهم (خلاصه)

گوارش و جذب مواد زیست دهم
  زیست کنکور   زمان مطالعه 8 دقیقه  ۲۰ / ۰۱ / ۱۳۹۹
دستگاه گوارش زیست دهم

عملکرد دستگاه گوارش

عملکرد دستگاه گوارش هضم و جذب مواد غذایی است که هضم به معنای تجزیه مواد غذایی به مولکول های کوچک قابل جذب است.

دو بخش اصلی دستگاه گوارش:

۱)لوله گوارش: به ترتیب عبارتند از دهان، حلق، مری، معده، روده باریک، روده بزرگ، راست روده و مخرج

۲)اندام های گوارشی: کبد، لوزالمعده (پانکراس)، کیسه صفرا، غدد بزاقی، زبان و دندانها

دو نوع گوارش در لوله گوارش رخ میدهد:

 ۱)گوارش مکانیکی: آسیاب غذا

 ۲)گوارش شیمیایی: تبدیل مولکولهای بزرگ به کوچک

حرکات لوله گوارش زیست دهم

دو نوع حرکت در لوله گوارش وجود دارد:

۱) حرکت کرمی شکل:

  •  تشکیل حلقه گوارشی
  •  رانش غذا در طول لوله گوارش
  •  نقش مخلوط کنندگی

۲) حرکت قطعه قطعه کننده:

  •  بخش هایی از لوله به صورت یک در میان منقبض میشوند.
  •  تداوم آن در لوله موجب ریزتر شدن و مخلوط شدن بیشتر با شیره های گوارشی می‌شود.
لایه های لوله گوارش زیست دهم
ساختار معده گوارش زیست دهم

ساختار لوله گوارش:

دیواره‌ی بخش های مختلف لوله گوارش ساختار تقریبا مشابهی دارد.

از خارج به داخل عبارتند از:

  1.  بیرونی
  2.  ماهیچه‌‌ای
  3.  زیرمخاطی
  4.  مخاطی

 لایه بیرونی:

  • ۱) بخشی از صفاق (روده بند)
  • ۲) دارای بافت پیوندی سست

 

لایه ماهیچه‌ای:

  • دارای بافت پیوندی سست
  • دارای شبکه یاخته های عصبی
  • در سرتاسر لوله گوارش از نوع ماهیچه صاف است، به جز دهان، حلق، ابتدای مری و بنداره(اسفنکتر)خارجی مخرج که از نوع مخطط هستند.
  • ماهیچه‌ی صاف عموما به دو شکل حلقوی و طولی است که طولی نسبت به حلقوی بیرونی تر است.
  • معده یک لایه مورب نیز دارد که از همه داخلی تر است.

لایه زیرمخاطی:

  • ۱) دارای بافت پیوندی سست
  • ۲) دارای شبکه یاخته های عصبی
  • ۳) سبب چسبیدن و سهولت لغزش و چین خوردگی مخاط روی لایه ماهیچه ای

لایه مخاطی:

  • دارای بافت پیوندی سست
  • دارای بافت پوششی
  • در بخش های مختلف کارهای مختلفی مثل جذب و ترشح انجام میدهد مانند یاخته های پوششی سطحی معده که بیکربنات (HCO۳)ترشح میکنند.
حلق گوارش زیست دهم

چهار راه حلق در هنگام بلع:

  1. بینی: بسته شدن با زبان کوچک
  2. دهان: بسته شدن با زبان بزرگ
  3. نای: بسته شدن با اپی گلوت (برچاکنای)
  4. مری: مسیر باز برای بلع

 

دهان:
  • آغاز گوارش مکانیکی و شیمیایی
  • کمک آمیلاز بزاق به گوارش نشاسته
مری:
  • پشت نای قرار دارد.
  • با حرکات کرمی شکل خود، غذا را به معده میراند.
یاخته های دیواره معده زیست دهم
معده:
  • یاخته حفره معده شامل یاخته های پوششی سطحی است که ماده مخاطی و بیکربنات ترشح میکنند.
  • یاخته های غده های معده:
  1. یاخته کناری: ترشح کلریدریک اسید (اسید معده) و فاکتور داخلی معده
  2. یاخته اصلی: ترشح آنزیم های معده (پروتئاز و لیپاز)
  3. یاخته ترشح کننده ماده مخاطی
  • تشکیل کیموس در آن
روده باریک:
  • گوارش نهایی کیموس در ابتدای آن که دوازدهه نام دارد، انجام میشود.
  • شیره روده شامل موسین (از جنس گلیکو پروتئین)، آب، یونهای مختلف مثل بیکربنات و انواعی از آنزیم ها است.
پانکراس یا لوزالمعده دستگاه گوارش
لوزالمعده (پانکراس):
  • آنزیم ها و بیکربنات آن به دوازدهه میریزد.
  • آنزیم های لازم برای گوارش شیمیایی انواع مواد را دارد.
  • پروتئازهای آن قوی و متنوع اند و میتوانند خود لوزالمعده را تجزیه کنند، به همین دلیل درون روده باریک فعال میشوند.
  • دو هورمون انسولین و گلوکاگون ترشح میکند. (زیست یازدهم)
کبد و مجاری صفراوی
کبد:
  • سازنده صفرا است.
  • انتقال مواد غذایی جذب شده به آن توسط دستگاه گردش خون
  • ساخت گلیکوژن و پروتئین
  • ذخیره آهن و برخی ویتامین ها
کیسه صفرا در گوارش انسان
صفرا:
  • کبد آن را میسازد.
  • در کیسه صفرا ذخیره میشود.
  • آنزیم ندارد.
  • ترکیب آن شامل نمک های صفراوی، بیکربنات (خنثی کردن حالت اسیدی کیموس معده)، کلسترول و فسفولیپید
  • کمک به گوارش چربی‌ها

این کلیپ بخشی کوتاه از پکیج مفهومی زیست دهم است. برای تماشای کلیپ‌های بیشتر و سایر اطلاعات بر روی دکمه زیر کلیک کنید:

روده بزرگ
روده بزرگ:
  • ابتدای آن روده کور نام دارد.
  • پرز ندارد.
  • یاخته های پوششی مخاط آن، ماده مخاطی ترشح می‌کنند.
  • آنزیم گوارشی ترشح نمی‌کند.
  • دارای حرکات آهسته

در صورتی که نیاز به یک بسته آموزشی کامل جهت تدریس مفهومی زیست دهم دارید، بر روی دکمه زیر کلیک کنید:

توصیه می‌کنم به خلاصه‌های دیگه رو هم مطالعه کنید:

اگر احساس می‌کنید نکته مهمی راجع به گوارش و جذب مواد زیست دهم جا مانده، زیر همین پست کامنت بگذارید…

    روح اله ابوالحسنی

    همیشه آرزو داشتم بعد از کنکور، رازهای موفقیتم را با دیگران به اشتراک بگذارم، آن آرزو اکنون «نکته زیست» نام دارد...

    درباره این مطلب نظر دهید !

    پرفروش‌ترین محصولات

    محصولاتی که بهترین بازخورد را داشته‌اند

    پیشنهاد ‌‌ امروز

    هر کنکوری موفقی می‌داند قبل از اینکه شروع به مطالعه‌ی جدی هر درسی بکند باید نحوه صحیح مطالعه، منابع مناسب و ... را بداند تا در وقت و هزینه‌اش صرفه‌جویی شود. بارها در آزمون‌های آزمایشی تجربه کرده‌اید

    مشاهده