نکات مهم و کنکوری تنوع تبادلات گازی درجانداران از زیست دهم

تنفس در جانداران زیست دهم
  مطالب زیست کنکور   زمان مطالعه 5 دقیقه  ۲۶ / ۰۶ / ۱۴۰۰

تنوع تبادلات گازی در جانداران، گفتار سوم از فصل تنفس زیست دهم است و همیشه یکی از سوژه‌های مورد علاقه برای طرح سوالات جانوری زیست کنکور بوده است. در این مقاله سعی کردم نکات کنکوری و مهم تنفس جانوران را برای شما جمع آوری کنم. ابتدا فایل صوتی خلاصه آن را بشنویم:

 

در جانداران روش های مختلفی برای تبادل گازی وجود دارد:

انتشار

این روش در تک‌یاخته‌ای‌ها و جانورانی مثل کرم پهن یا هیدر آب شیرین وجود دارد که گازها می‌توانند بین یاخته‌ها و محیط مبادله شوند.

تنفس نایدیسی (تراشه‌ای)

این روش از تبادلات گازی در بی‌مهرگان خشکی‌زی مانند حشرات و صدپایان وجود دارد.

  • نایدیس‌ها، لوله‌های منشعب و مرتبط به هم هستند که از طریق منافذ تنفسی، به خارج راه دارند.
  • معمولاً  دارای ساختاری جهت بستن منافذ (ممانعت از هدر رفتن آب) هستند.
  • انشعابات پایانی نایدیس، در کنار تمام یاخته‌های بدن قرار می‌گیرند، بن‌بست بوده و دارای مایعی است که تبادلات گازی را ممکن می‌کند.
  • گازها بین نایدیس و یاخته‌های بدن از طریق انتشار مبادله می‌شوند.
خلاصه ای از تنوع تبادلات تنفسی در جانداران زیست دهم
تنفس نایدیسی در حشرات

تنفس پوستی

بی‌مهرگانی نظیر کرم خاکی و دوزیستان از این طریق تنفس می‌کنند.

کرم خاکی

  • در محیط های مرطوب زندگی می‌کنند.
  • دارای شبکۀ مویرگی زیرپوستی است.
  • گازها را با هوای موجود بین ذرات خاک، تبادل می‌کند.

دوزیستان

  • بیشتر تبادلات گازی از طریق پوست است.
  • در قورباغه‌ها، شبکۀ مویرگی یکنواخت و وسیعی برای تبادل گازی با محیط در زیر پوست قرار دارد.
  • ماده مخاطی لغزنده روی پوستشان، کارایی تنفس را افزایش می‌دهد.

 

 

خلاصه ای از تنوع تبادلات تنفسی در جانداران زیست دهم
تنفس پوستی در دوزیستان

 

تنفس آبششی

  •  تنفس آبششی در ستاره دریایی، ماهیان بالغ و نوزاد دوزیستان وجود دارد.
  • ساده‌ترین آبشش‌ها، برجستگی‌های کوچک و پراکندۀ پوستی هستند (ستاره دریایی) و یا به نواحی خاص محدود می‌شوند.
  • جهت حرکت خون در مویرگ‌ها، و عبور آب در طرفین تیغه‌های آبششی، برخلاف یکدیگر است.
  • خارهای آبششی از خروج مواد غذایی از شکاف آبششی جلوگیری می‌کند.

 

 

تنفس آبششی در ستاره دریایی زیست دهم
تنفس آبششی در ستاره دریایی

 

 

آبشش ماهی زیست دهم
تنفس آبششی در ماهیان

تنفس ششی

در بی‌مهرگان و مهره‌داران خشکی‌زی تنفس ششی مشاهده می‌شود. نرم‌تنانی مثل حلزون و لیسه (بی‌مهرگان خشکی زی) برای تنفس، از شش استفاده می‌کنند.

بیشتر جانوران سازوکارهایی برای جریان پیوسته هوای تازه، در مجاورت سطح تنفسی دارند که به آن سازوکارهای تهویه‌ای می‌گویند. انواع ساز و کارهای تهویه‌ای:

  1. پمپ فشار مثبت: قورباغه به کمک ماهیچه‌های دهان و حلق، با حرکتی شبیه «قورت دادن» هوا را با فشار به شش‌ها می‌راند به این سازوکار پمپ فشار مثبت می‌گویند.
  2. سازوکار فشار منفی: در انسان سازوکار فشار منفی وجود دارد که در آن، هوا به وسیلۀ مکش حاصل از فشار منفی، به شش‌ها وارد می‌شود.
پمپ فشار مثبت در قورباغه
تنفس ششی در قورباغه

پرندگان

پرندگان به علت پرواز، نسبت به سایر مهره‌داران انرژی بیشتری مصرف می‌کنند و بنابراین به اکسیژن بیشتری نیاز دارند.

برای افزایش کارایی سیستم تنفسی و جبران اکسیژن مصرفی، علاوه‌ بر شش دارای ساختارهایی به نام کیسه‌های هوادار هستند.

یادآوری: دستگاه گوارش پرندگان دارای چینه دان و سنگدان است.

خلاصه ای از تنوع تبادلات تنفسی در جانداران زیست دهم
تنفس ششی در پرندگان

 

در صورتی که برای زیست سال دهم، نیاز به یک آموزش جامع و مفهومی دارید، استفاده از بسته مفهومی زیست دهم را به شما توصیه می‌کنم. برای اطلاعات بیشتر بر روی تصویر زیر کلیک کنید:

دی وی دی آموزش مفهومی زیست دهم
خرید دی وی دی آموزشی زیست دهم

دانلود فایل PDF خلاصه‌ای از تنوع تبادلات گازی در جانداران زیست دهم

در انتهای توصیه میکنم به مطالب زیر هم سر بزنید:

برای دریافت مطالب کنکوری بیشتر، عضو کانال تلگرام زیست کنکور و پیج اینستاگرام زیست ما بشوید و برای تماشای کلیپ های آموزشی به کانال آپارات ما نیز مراجعه کنید.

اگر شما هم راجع به ”تنوع تبادلات گازی در جانداران زیست دهم” سوالی دارید، زیر همین پست بنویسید. قول می دهیم تا جای ممکن پاسخ دهیم.

از کجا شروع کنم؟پیشنهاد می‌کنیم مسیر زیر را برای مطالعه و یادگیری طی کنید.

روح اله ابوالحسنی

همیشه آرزو داشتم بعد از کنکور، رازهای موفقیتم را با دیگران به اشتراک بگذارم، آن آرزو اکنون «نکته زیست» نام دارد...

درباره این مطلب نظر دهید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پرفروش‌ترین محصولات

محصولاتی که بهترین بازخورد را داشته‌اند

پیشنهاد ‌‌ امروز

اگر می‌خواهید حفظیات شیمی کنکور را فراموش نکنید، استفاده از فلش کارت‌های شیمی با جعبه لایتنر، بهترین و سریع‌ترین راه حل ممکن است.

مشاهده